رضا خان را در قزوين ديده بود اينطور او را توصيف نموده است « يكى از مبرزترين و مقبول‌ترين ايرانيانى بود كه من تا آنوقت ديده بودم . بسيار خويشتن‌دار بود ولى وقتى من تعارفش كردم كه با وسيلهء مونورى خودم اطراف اردو را به او نشان بدهم شكفته شد و بيش از يكساعت پياپى از من سؤال ميكرد و من متعجب بودم كه چطور به اين تندى مشكل‌ترين مطالب و نكات را متوجه مىشود . » « 1 » رضا خان كه بمقام وزارت جنگ منصوب شد قوت نفس عجيبى از خود نشان داد ، باضافه از مداخلهء اجانب بىاندازه رشك ميبرد . براى اطمينان از فداكارى قشون اصرار ورزيد تا بعضى از قسمتهاى وزارت دارائى به وزارت جنگ منتقل گردد و به اين ترتيب مواجب افسران و افراد خود را تأمين كرد . وى پس از محكم ساختن مقام خود خويشتن را از دست سيّد ( نخست‌وزير ) خلاص كرد و جانشين سيد هم همگى دست‌نشاندهء اين شخصيت نافذ بودند تا بالاخره وى در سال 1923 خودش بمقام رياست وزرائى رسيد . فهميدن روابط و مناسبات او با سلطان احمد شاه چندان سخت نيست . شاه مدتهاى طولانى در اروپا اقامت كرده و در مراجعت يك وجود عاطل و بىاثرى شده بود . نكته‌سنجان خارجى متوجه شدند كه حتى در مواقع رسمى هم بزرگان و شاهزادگان براى تعظيم به وزير خوش‌اقبال و تازه روى كار آمده حتى پشت خود را به شاه مينمودند . در سال 1923 كه شاه ظاهرا بر جان خود بيم داشت ايران را ترك كرد و باروپا رفت و همانجا ماند تا در سال 1930 فوت نمود . در بهار سال 1924 ايران كه از رفتار ، تركيه سرمشق گرفته بود علاقه و احساسات شديدى نسبت به جمهوريت كشور برياست رضا خان ابراز داشت . مطبوعات بشدت با سلطنت مخالفت كرده و تلگرافات فراوان راجع به تقاضاى تأسيس جمهوريت و اخبار نمايش‌هاى هواخواهان زياد از ولايات ميرسيد . رضا خان كه از شدت احساسات عمومى متأثر شده بود به تقاضاهاى عمومى رضايت داده و تصور ميرفت كه مجلس هم موافقت خواهد كرد ، ولى در اينموقع مجلس كبير ملى نه‌تنها خلافت را برهم زد بلكه آئين اسلام را

--> ( 1 ) - Checkmate , by F . A . C . Eorbes Leith , P . 22 .